De Runde en Leidijk

Ter Apel - Riviertje de Runde - Barnflair - Rütenbrock - Barenfleer - Leidijk - Ter Apel

11,5 Km (7 Km excl. Duitsland)

 

 

rondwandeling Ter Apel routekaart Paspoort mee, we gaan de grens over! Deze rondwandeling gaat vooral over (half-) verharde wegen. Een echte wandeling om eens lekker door te stappen en de grens tussen Drenthe en Groningen te verkennen langs het riviertje de Runde. Wie de langere afstand aflegt gaat tevens Duitsland in, de 7Km versie niet.

De wandelroute is niet geschikt voor kinderen. Zij zullen het vele asfalt niet erg kunnen waarderen, ook is er onderweg weinig schaduw. Dus een mooie tocht voor het voor/naseizoen om weer eens lekker in of juist uit te lopen.

Starten doen we in het grensdorp Ter Apel, het zuidelijkste puntje van de provincie Groningen. Tussen het centrum van Ter Apel en de grensovergang, loopt de Oosterstraat. Dicht bij het centrum ligt een brug in de weg over het Ruiten A kanaal. Rechts van deze brug, tegenover het park Wonderwereld, kunnen we de wagen parkeren.

In het Junglecafé van dit park kan na de wandeling iets worden gedronken. Dit kan ook onderweg bij een van de horecagelegenheden in Rütenbrock. Wandelaars die voor het eerst in Ter Apel komen, mogen een bezoekje aan het Klooster in de bossen rond dit dorp niet overslaan. Naast het klooster kun je dan voor een hapje of drankje terecht in het sfeervolle Boschhuis.

Vanaf de parkeerplaats lopen we terug naar de Oosterstraat en steken rechtsaf de brug over. Dan gelijk weer rechts het prachtig beklinkerde straatje in dat naar de ingang van Wonderwereld loopt. Voor we deze ingang bereiken is er links een stukje van het park zichtbaar waar, ook zonder het park in te gaan, Kangoeroes te zien zijn. Ook enkele vogelsoorten kun je er bewonderen.

brug in de Oosterstraat, rechts een parkeerplaats Voorbij de ingang gaan we het fiets en wandelpad rechtdoor volgen tot aan de verderop gelegen brug over het Ruiten A kanaal. Hier gaan we scherp linksaf, maar niet voordat we even de brug op zijn gelopen om in beide richtingen over dit kanaal uit te kijken. Dit is een prachtig stukje natuur met soms schitterende fotogenieke waterspiegelingen. Een uitzicht dat je niet mag missen.

(Verderop in de straat staat links nog een oude bunker, de zogenaamde Kazematten, zoals er nog veel zijn in deze omgeving. We zullen er vandaag nog een aantal zien).

Dan gaat het linksaf de Schotslaan in en mogen we enkele meters verderop in de bocht naar rechts een keuze maken. Rechtdoor over het asfalt van deze mooie laan met enorme eiken, of bij het slootje linksaf het zandpaadje het bos in.

Rechtdoor brengt ons bij een kruising waar we dan linksaf gaan, ook dat is de Schotslaan. Via het paadje door het bos lopen we achter Wonderwereld langs en zien daar vanachter de afrastering een aantal van de roofvogels waar Wonderwereld bekend om staat. We houden verderop voorbij het park links aan, en komen langs een oude Joodse begraafplaats in het bos, een historisch monument. (Links aan de Oosterstraat heeft ooit een Synagoge gestaan).

de Synagogebrug in Ter ApelHet paadje komt weer uit op de Schotslaan, en we gaan er linksaf langs de mooie herenhuizen.

Dit brengt ons terug naar de hoofdweg Oosterstraat waar we 50 meter linksaf lopen en dan de straat oversteken naar de Synagogebrug. We gaan naar de overkant van het kanaal.

Na het overbruggen van de steile trap gaan we linksaf richting de jachthaven van Ter Apel.

In de zomer zijn er veel Duitse jachten in de haven. Niet verwonderlijk, want het kanaal heeft verbinding met de Eems in Duitsland. Binnenkort is ook de verbinding van Hoogeveen via Erika en Bargercompascuum weer herstelt en is er zelfs verbinding tot Kampen en het IJsselmeer. Daarvoor worden alle dammen op de route vervangen voor bruggen. In de haven zal het dan wel drukker worden.

De toegang tot de haven is een hoge viaduct die we oversteken. We blijven daarna deze weg, de Oosterkade, nog even volgen tot deze een knikje maakt tegenover de brug in de Oosterstraat. Aan de waterkant staat weer een bunker.

jachthaven Ter Apel Oosterstraat

Direct na dit knikje in de Oosterkade slaan we het volgende pad rechtsaf in en staan dan even later bij een dam over een beek. Dit beekje is de Runde, gevoed met water uit het hoogveengebied bij Zwartemeer.

Het stroompje sluit nu nog aan op de haven, maar dit wordt omgeleid naar het Groningse beekje de Ruiten Aa om de laatste van meer watertoevoer te voorzien.

langs de Runde naar Barnflair Aan de overzijde van de dam gaan we linksaf en kunnen dan gelijk al genieten van het weidse uitzicht over de landerijen. Nog een klein stukje verharding, dan wordt het een graspad langs de oever.

Hier stroomt de Runde nog in de provincie Groningen, maar iets verderop vormt het beekje de grens tussen Groningen links en Drenthe rechts van de beek.

In de verte voor ons uit zien we bebouwing. Dat is het buurtschap Barnflair, het zuidelijkste puntje van Groningen. We volgen de beek tot voorbij Barnflair, een mooie gelegenheid om eens lekker door te stappen in het stille landschap.

Alleen links is er af en toe verkeer te horen van de Oosterstraat, waarvan we de huizen achter de hoge bomen zien staan. Achter een van die ramen zit ik op het moment dat jullie dit lezen waarschijnlijk weer aan een nieuw verslag te werken of liggen de wandelkaarten op tafel om een nieuwe route te plannen.

Zo lopen we dan achter Barnflair langs en blijven rechts van de beek verdergaan, tot we bij een sluis op een asfaltweg aansluiten die daar een bocht naar rechts maakt. Hier gaan we het asfalt op. Rechtsaf.

een boerderij, verder vooral veel niets

De stille weg met de naam 'Achter Maten' blijft de loop van de Runde volgen tot vlak voor de grensovergang. We kunnen de weg steeds maar blijven volgen, eerst nog langs een boerderij, daarna alleen nog open veld en uitzichten tot ver in het Drentse land.

op de grens tussen Groningen en Drenthe

Net voor we de N366 bereiken, de hoofdweg naar de Duitse grens, komen we nogmaals langs een boerderij en buigt onze route af naar links pal langs de N366.

over de brug bij Barnflair richting de Duitse grens Verderop sluit het dan aan op het kanaal bij Barnflair west waar we rechtsaf slaan, onder het viaduct door. (100 meter naar links richting Barnflair staat voor de liefhebbers weer een bunker).

Nu gaan we weer links de brug over om naar de andere zijde van het kanaal te komen. Recht tegenover deze brug nemen we het fietspad naast het talud van de hoofdweg en naderen dan snel de grensovergang.

Het pad sluit weer aan op de N366 waar we het fietspad naar rechts langs deze hoofdweg kiezen. Langs het Chinese restaurant, het oude Nederlandse douanekantoor, om dan na het stuk 'niemandsland' bij de Duitse douanepost aan te komen.

(Voor de kortere versie, 7Km, van deze rondwandeling gaan we pal voor de Duitse zijde van de grens linksaf de sluisbrug over. Aan de overzijde linksaf naar de picknickbank met schuilhut sluit het weer aan bij de lange route).

Bij de parkeerplaats achter het Duitse grensgebouw, nu particulier in gebruik, gaan we rechtsaf in de Ter Apeler Strasse. Er volgt een bocht naar links, waar we het bord van de foto hieronder zien staan. E mag op zondag niet worden gereden. Dat komt goed uit, het is toevallig zondag. (Twee minuten later worden moeten we aan de kant voor een erg snelle Duitse VW Golf).

in de verte de kerktoren van Rütenbrock

In de verte zien we over de velden de kerktoren van Rütenbrock, verder is het vooral veel niets. Dit niets wordt nog mooier als we voor de volgende weg naar links even rechts achter de houtwal kunnen kijken. Heel mooi zien we daar een brede strook akkerland met alleen uiterst links en rechts in beeld enige bebouwing. Dit is de lege strook tussen de twee landen, vroeger Niemandsland genoemd in een tijd waarin het precies opmeten van de grens veel minder nauwkeurig ging. Er werd dan gesproken over de Nederlandse en de Duitse grens, maar daar kon nog best veel ruimte tussen zitten. 'Niemandsland'.

Dan gaan we linksaf in de Alte Zollstrasse en komen langs enkele boerderijen in een heel andere bouwstijl dan een half uurtje geleden op het Grunningse platteland.

De Alte Zollstrasse

We kunnen de straat helemaal aflopen tot we bij een voorrangsweg arriveren. Dit is hoofdweg door Rütenbrock, waar we linksaf slaan en het voetpad naast deze vrij drukke weg kiezen.

In de De Rütenbrocker Hauptstrasse is het rustig op zondag (Rechtsaf op de hoofdweg is het nog een klein eindje naar het centrum waar verschillende gelegenheden zijn om iets te eten of te drinken. Ook linksaf komen we nog een mogelijkheid tegen, het Gasthof Kocks-Geers 'mit Gütburgerliche Küche').

De Rütenbrocker Hauptstrasse blijven we volgen tot we weer voor een kanaal staan. Rechtsaf over het fietspad parallel aan de hoofdweg naar Haren wordt het vervolg, maar niet verder dan tot de in de verte al zichtbare verkeerslichten.

Daar kunnen we linksaf weer via een brug het kanaal oversteken en aan de overzijde weer linksaf teruglopen in de richting vanwaar we kwamen.

Aan deze zijde van het water is het veel rustiger om te wandelen, er is zelfs een mooie brede grasberm tussen het water en het asfalt waarover het gemakkelijk lopen is.

Eerst nog langs een rijtje typisch Duitse woningen, daarna is er rechts weer een vrij uitzicht over de akkers en houtwallen in de verte. We lopen helemaal door tot bij de sluis tegenover de Duitse grenspost waar de korte versie van de wandeling weer aansluit.

Net voor we bij de sluis aankomen zien we rechts een paar heuvels, in gebruik als weide voor enkele paarden. Tussen het korte gras zien we veel stukjes met gemetselde rode stenen. Of er zit iets van een bouwwerk onder waardoor deze heuvels zijn gevormd, of er is enorm veel puin gestort. Dit maakt mij nieuwsgierig. Gezien de nabijheid van de grens zou het ooit best iets hebben kunnen betekenen, natuurlijke heuvels horen niet bij dit gebied. Maar evengoed is het gewoon een letterlijke puinhoop. Google heeft nog geen uitsluitsel gegeven. (Wie kan mij helpen?)

23 januari 2012: Henk E. laat per mail weten dat dit de overblijfselen zijn van een steenfabriek. Dank je Henk, weer een raadsel opgelost.

11 februari voegt Aaldert van E. daar aan toe dat de pony's van hun dochter in die weide lopen en bevestigd de uitleg van Henk.

heuvels op het 'platteland'. Hier moet iets achter zitten....

Bij de sluisbrug steken we recht over, het zandpad op naar de picknickplaats met schuilhut. (Rechts ligt het gehucht Barenfleer, het Duitse Barnflair) Hier begint ook het vervolg van de korte versie van deze rondwandeling.

de grenspaal voor het aspergeveld Verderop lijkt het pad te eindigen bij een akker, maar dichterbij gekomen wordt het iets lager gelegen pad zichtbaar door het veld. Op de hoek staat een genummerde grenspaal.

We lopen het veld in met hoog aangeaarde stroken/voren. Over een tijdje worden hier de asperges weer gestoken en door de boer zelf rechtstreeks verkocht aan liefhebbers. Ook zeer veel Duitsers komen er speciaal de grens voor oversteken.

(Is het aspergetijd? Rij dan later nog even over Barnflair Oost naar de grensovergang. Je komt het bordje 'Spärgel/Asperges te koop' vanzelf tegen. In andere seizoenen verkoopt deze boer vanuit zijn winkeltje in de schuur ook allerlei andere groenten vers van het land).

Aan de overkant van het kanaal zien we weer de Nederlandse grenspost, een gebouw dat bij sommige leeftijdgenoten, en zeker onze opa's en oma's uit deze omgeving, nog veel herinneringen oproept over smokkelavonturen of andere illegale grensoverschrijdingen.

het oude douanekantoor aan de overzijde van het kanaal

Nadat we het aspergeveld zijn overgestoken gaan we rechtsaf het paadje omhoog over de dijk. Dit is de Leidijk, weer een verhoging in het verder vlakke landschap, met een rijke geschiedenis.

De Leidijk. Een dijk met een geschiedenis

Aangelegd in 1687/88 heeft het door de jaren heen een aantal doelen gediend.

De dijk is onderdeel geweest van de eerste verdedigingslinie tussen Munnekemoer en Bourtange. Ook moest de dijk zuur veenwater uit het oosten tegenhouden en zo de akkers beschermen. Maar dat veroorzaakte weer overlast van zuur water aan de Duitse zijde. Er hebben in vroeger tijden veel schermutselingen over plaatsgevonden in deze grensstreek.

Ook wordt verteld dat de dijk de Groningers moest beschermen tegen overstromingen van de Eems.

We hebben er een heel mooi wandelpad aan overgehouden. In een wijde boog naar links volgen we de aan weerszijden begroeide dijk door een prachtig landschap.

Wanneer er links weer een boerderij in beeld komt, zien we in de omgeving verschillende verhogingen. Dit is de redoute.

Deze redoute, (wikipedia: een kleine geheel omsloten veldschans), is aangelegd als onderdeel van de verdedigingslinie tussen Coevorden en Nieuwe Schans nadat in de eerste Münsterse oorlog was gebleken dat Ter Apel moeilijk te verdedigen was tijdens aanvallen van Bommen Berend. In 1666 is dan ook de schans gebouwd, in 1798 versterkt met deze redoute. Het is nu nog in een vervallen staat, maar wordt binnenkort weer in oude staat teruggebracht en moet dan extra toeristen naar het Groningse Westerwolde trekken.

Schaatsbaan en Oval Racing circuit de Polderputten Aan het einde van de Leidijk komt deze samen met de spoordijk bij een kruispunt met meerdere paden. We kunnen kiezen uit verschillende opties. Rechtdoor de dijk doorsteken waar deze door twee betonwanden is gesplitst, daarna het linker of rechter pad om het Circuit Polderputten heen lopen tot aan de parkeerplaats van het circuit. De ene zijde is de Leidijk, de andere de Spoordijk.

Rechts aanhouden over het brede pad richting de daar zichtbare boerderij is de betere optie als er op het circuit op dat moment races plaatsvinden. Daarna links aanhouden waar het asfalt wordt, komt weer uit bij de parkeerplaats van het circuit.

'De spoordijk' rond Ter Apel is een vreemde benaming geworden. Er heeft nooit een trein gereden. De spoordijk is aangelegd om een spoorverbinding van Ter Apel naar Duitsland te realiseren en de dijk is er gekomen. Het spoor niet. Dus beschikken we over weer een prachtig wandelpad.

Het Oval racing circuit Polderputten is in de jaren '50 aangelegd tussen de dijken waar vroeger enkele vennetjes lagen waarop veel werd geschaatst. Nu staat het asfalt in de winter onder water en dient het als beschutte schaatsbaan, de rest van het jaar ronken er de motoren.

terug via de t Schot en de Schotslaan

De ingang van het circuit ligt aan de Hanetangerweg met aan de overkant een grote parkeerplaats. Daar gaan we linksaf, de dijk over de Ruiten Aa over, dan gelijk rechtsaf het bos in over 't Schot. Eerst een stuk bos, dan links een huis en rechts een fraaie boerderij. Links in het bos bij de boerderij zit al jarenlang een reigerkolonie. Het bos zit er vol met nesten van deze vogels en soms kan het er erg lawaaierig zijn.

Aan het einde van de weg steken we de asfaltweg recht over en lopen de parkeerplaats van recreatiecentrum 'de Bosrand' op. Daar houden we een beetje rechts aan naar het bospad achter de parkeerplaats. Dit paadje door het bos blijven we dan volgen waarbij we twee keer een klinkerweg oversteken.

Wanneer het dan met een bocht naar rechts gaat komen we na enkele meters weer op een asfaltweg. Hier linksaf naar de brug waar we in het begin van de wandeling op hebben gestaan om van het uitzicht te genieten. Dan voor de brug nogmaals linksaf. Voor de volgende brug ligt links weer de parkeerplaats.