Hagen Am Teutoburgerwald

Hagen aT - Waterkotten - Bergrug - Grafentafel - Sudenfeld - Höneberg - Teutoburger Wald-See - Hohle Berg - Mittelberg - Am Borgberg - Waterkotten - Hagen aT

 

 

(Laatste melding route OK: 05-2015 - Sabina S. Wageningen)

De zwaarte van deze pittige rondwandeling in het Teutoburgerwald is niet zozeer de afstand, het zit in de vele hoogtemeters. Het gaat de hele dag op en neer, veelal geleidelijk, maar soms ook met stevige klimmetjes.

Deze route heeft veel afwisseling te bieden. Het gaat door bossen en open velden, soms over een bergrug met mooie uitzichten, dan weer onder door de dalen in een steeds weer verrassend golvend landschap. Kortom, het wordt een heerlijke wandeldag!

routekaart rondwandeling Hagen am Teutoburgerwald

De ondergrond bestaat vooral uit onverharde boswegen en paden met hier en daar een stukje asfalt. Alle paden zijn goed gemarkeerd en met deze beschrijving gemakkelijk te vinden. We beschrijven hieronder de route maar wijzen ook op de locale markeringen als die het oriënteren vereenvoudigen.

hoogteprofiel rondwandeling Hagen am Teutoburgerwald

Deze rondwandeling begint op een Wanderparkplatz aan de rand van Hagen am Teutoburgerwald, een klein uurtje rijden vanaf Oldenzaal. Vanuit onze woonplaats in het Groningse Ter Apel doen we er 10 minuten langer over.

de Wanderparkplatz Waterkotten Aanrijden kan via de A30 naar Osnabrück en dan afslag 12 Laggenbeck of door naar afslag 17 Sutthausen. De laatste bevat meer kilometers maar dan hoeven we minder ver binnendoor te rijden.

Wij kiezen voor Sutthausen en rijden dan via Holzhauzen naar Hagen aT. Vanaf de hoofdweg in het centrum houden we de weg L96 naar Bad Iburg aan en gaan net voor we Hagen verlaten rechtsaf de Bergstrasse in.

(Navigatie: Hagen a.T. Bergstrasse invoeren)

Er volgt een kruising waarop we rechtdoor de Bergstrasse verder moeten volgen, daar zit een raar knikje in zodat je net niet echt rechtdoor kan rijden, en bij de volgende splitsing ligt rechts de kleine wandelparkeerplaats 'Waterkotten'.

De rugzakken zijn thuis al goed gevuld met een lunchpakket, snacks en natuurlijk voldoende water. Koud water, en heet water in de thermos om onderweg een soepje of kop koffie te kunnen maken. We trekken onze wandelschoenen aan, pakken de wandelstokken op, en zijn klaar voor een mooie wandeldag met veel zon maar wel een koude harde wind.

uitzicht op Hagen am Teutoburgerwald

Vanaf de parkeerplaats loopt het asfaltweggetje nog verder door, wij beginnen door op de kruising het karrenspoor naar links te nemen dat daar licht omhoog loopt en een beetje naar rechts buigt. Dit is de locale route 1, 2 en F.

het karrenspoor rechtsaf... Al na enkele meters is er links een mooi uitzicht op Hagen aT. Wanneer het pad een weiland is gerond moeten we gelijk rechtsaf een ander karrenspoor op, het pad waarop we liepen gaat daar omlaag naar een woonhuis.

Daarmee blijven we het weiland volgen, nog steeds omhoog. Verderop in een bosje links van het pad gaat een vaag pad links omlaag, die kunnen we negeren en rechtdoor blijven lopen tot ons pad na een kleine kronkel op een kruising in het bos uitkomt.

Hier gaan we linksaf met de locale routes 2 en B mee. Op de volgende Y-splitsing gaan we links aanhouden en blijft dit route B.

We gaan dan een stukje bos in met heel veel zijpaden, allemaal komen ze uiteindelijk uit op een bredere modderweg, maar door steeds maar rechtdoor te blijven gaan kiezen we hier voor de kortste route naar deze weg.

Het laatste stukje gaat omlaag tot aan het brede pad met daarachter een boerderij in Fachwerk stijl zoals we ze vandaag nog veel zullen zien. We slaan daar rechtsaf en naderen dan gelijk weer een kruispunt met een asfaltweggetje.

Nu moeten we rechtdoor, dat betekent hier even een stukje asfalt naar rechts en dan met de bocht mee naar links. Aan het einde van de bocht gaat het asfalt links naar een woning en gaan wij rechts aanhoudend de onverharde bosweg in.

we gaan rechtsaf een mooi stukje bos in

Deze weg loopt om de Borgberg heen, straks zullen we deze berg ook gaan beklimmen. We volgen de weg tot we links een aantal forellenvijvers zien liggen, daar is dan ook een splitsing waarop er van links een pad tussen de vijvers door bij komt.

Ook nu blijven we rechtdoor gaan door dit mooie stukje bos. De volgende Y-splitsing is een heel opvallende, de bomen staan er vol met allerlei markeringen. We blijven ook nu weer rechtdoor lopen en dan begint het gelijk behoorlijk te stijgen.

de splitsing bij de forellenvijvers

Dit is maar een kort stukje tot we aan het eind om de bocht weer rechts kunnen, we richten ons hier op de 2 en B. Deze gaan rechtsaf, het volgende pad links al na enkele meters negerend, en dan gaat het rechtdoor echt de berg op.

Er volgt een stevige klim naar de Kammweg van de Borgberg waarbij we het brede pad alsmaar aan blijven houden en de enkele vage zijwegen voor bosonderhoud negeren.

uitzichtpunt op de Borgberg

een Hooglander speelt met hooi Eenmaal op hoogte gaat het pad verder over de berg en kijken we uit naar mooie uitzichtpunten op deze hier dicht begroeide berg.

Dat uitzicht vinden we waar rechts een stuk bos is gekapt en waar we even naar rechts lopen om daar naar te kijken.

Wanneer we weer terug zijn op het pad en nog een stukje door zijn gelopen, is er echter een veel mooier uitzichtpunt bij een brede open vlakte met daarbij links een bankje.

Nog mooier wordt het als we na weer een stuk wandelen rechts een weiland zien liggen. Daar aan de rand van het weiland staat een jachthut waar we dan even naar toe lopen en van waaraf we weer een mooi uitzicht over Hagen hebben. De Hooglanders in de wei verhogen de pret door met pas neergelegd hooi te spelen.

mooi gelegen weide met zicht op Hagen

Na nog eens stuk rechtdoor gelopen te hebben komen we bij een kruising van wandelpaden, op deze kruising gaan we linksaf. Dit pad is gemarkeerd als Ahornweg, aangeduid met een wit Ahornblad op een zwarte achtergrond. Op een boom wijst ook een bordje linksaf naar de Duvenstein, die kennen we nog van onze andere rondwandeling bij Hagen aT.

De weg naar links gaat gelijk afdalen. We komen langs een hertenkamp en krijgen daar rechts een schitterend uitzicht voorgeschoteld. Vanaf hier is heel mooi het voor deze omgeving typerende landschap te zien, het gebied waar we de rest van de dag doorheen zullen trekken.

dit prachtige dal bij de kwekerij gaan we doorheen trekken

Verder afdalend passeren we een schitterend huis met bijgebouwen behorende bij een kwekerij. Dit is het Schönhoff. Voorbij het gebouw ligt rechts een parkje met daarin een leuk prieeltje waarin we tijdens een regenwandeling al eens onze lunch hebben gebruikt.

na de weide links slaan we linksaf Na het parkje volgt een T-splitsing boven een glooiende grashelling. Op een geel bordje wordt naar rechts de Grafentafel aangeven en ook route O komt daar van onderen en gaat rechtsaf verder. Deze O gaan we vandaag nog veel zien en ook hier rechtsaf volgen.

Het volgende pad gelijk links omlaag kunnen we negeren, we gaan rechtdoor naar het bos. Het bos wijkt rechts al weer snel en daarvoor in de plaats krijgen we andermaal een mooi vergezicht over de omgeving.

Het pad wordt een brede laan omlaag naar een asfaltweg met daarbij de Wanderparkplatz Krüßsiek, daar gaan we echter net niet aan toe maar gaan net ervoor linksaf. Dit is een bospad naar links gelijk na de kleine weide die we links passeren en waar de O weer is aangegeven.

In het bos is het weer even klimmen, tot we naar rechts buigen en daarna bij een bosrand staan. De O markeringen wijzen ons enkele meters langs de rand van een akker naar rechts, dan gaat het weer het bos in. Nu sterk dalend een diepe kloof in.

boven op de berg op zoek naar een lunchplekje

We moeten net niet helemaal omlaag tot de diepe greppel, maar kort daarvoor haaks linksaf waar de O weer op een boom is aangegeven. We gaan dan parallel aan het diepste punt van deze kloof weer omhoog klimmen.

gevonden, mooi beschut tegen de windEven nog wat geleidelijk, maar daarna sterk stijgend omhoog en bijna boven, rechts aanhoudend naar een breder pad langs de bosrand.

Hier gaan we rechtsaf het brede pad enkele meters volgen tot we voor een prachtige grasvlakte staan met links een heerlijk vergezicht.

We volgen daar de weg naar rechts en aan het einde van het grasveld aan de bosrand weer linksaf.

Let op, hier gaat enkele meters verderop nog een pad linksaf het bos in, we moeten hier echter langs de bosrand naar links. Over het grasveld en dus niet het bos in.

Ondertussen zitten we rond de middag en wordt het tijd om wat te gaan eten. Daar bovenaan het grasveld staat een bankje rechts net in het bos, van waaraf we een schitterend uitzicht hebben. Het bos beschermd ons tegen de koude wind, dus een perfect plekje om aan de broodjes te beginnen.

het mooie uitzicht tijdens de maaltijd

afdaling langs de GrafentafelHet is nog vroeg in maart maar de zon doet wel zijn best vandaag. Alleen de wind maakt het soms onaangenaam. Beschut voor de wind en in de zon komt er toch een voorjaarsgevoel los, zeker met het uitzicht dat we vanaf ons bankje hebben en als daar over het veld dan ook nog een paar reeën voorbij trekken...

Na de lunch volgen we de bosrand nog een paar meter, daarna gaat het pad rechts het bos in dan gelijk weer dalend.

We komen daar langs een prachtige rotsformatie, de Grafentafel. De O en A12 sturen ons rechts langs dit enorme rotsblok verder omlaag en het dal uit.

Voor we bij een asfaltweg uitkomen buigt het pad naar links en ronden we de berghelling tot we voor een vijver staan. Voor het watertje gaan we rechts omlaag en daarna rechts het pad volgen tot de kruising van asfaltwegen bij een overwoekerde parkeerplaats.

Daar waar we het bos uitkomen zien we aan de overzijde van de asfaltweg een bospad met ervoor een soort slagboom. Op een boom aan de overkant is een grote O geschilderd, dat kan niet missen.

weer een mooi uitzicht bij het kruispunt

We steken de weg dan ook over en gaan het bospad in om al snel weer bij een Y-splitsing uit te komen. De O gaat er rechts omhoog en buigt dan naar links een mooi stukje bos in. Dan volgt al weer snel een T-splitsing waar we rechtsaf verder omhoog gaan klimmen, een steil stukje, tot weer een splitsing op het hoogste punt.

Nu gaat het naar links een donker bosje in, dan gelijk weer rechts aanhoudend en na nog enkele meters klimmen, nog eens rechts, tot we daarna het bos uitklimmen en boven een schitterende glooiende helling staan.

de hele dag op en neer...

De O wijst er naar links en we lopen op een houtwal af die naar rechts over de bergrug loopt. Gelijk na deze houtwal ligt er weer een prachtig dal aan onze voeten met daarin enkele Fachwerk huizen. Boven dit dal met rechts de houtwal, gaan we langs de rand van de bomenrij rechtsaf en lopen daarmee op een woning af.

Bij dit huis houden we rechts aan onder een paar vruchtbomen door en lopen dan, voor ons gevoel door de achtertuin van dit huis, tot we een bredere zandweg bereiken die de verschillende huizen hierboven bereikbaar maakt vanaf de asfaltweg onder in het dal.

het mooie dal bij Sudenfeld

Op deze zandweg gaan we scherp links omlaag naar de daar zichtbare asfaltweg, daarmee verlaten we een tijdje de O route. Op het asfalt gaan we rechts en blijven deze weg volgen tot de volgende splitsing.

Weer gaan we rechts en lopen de smalle asfaltweg omlaag het dal in en daarna weer licht omhoog naar het dorpje Sudenfeld. De vergezichten op weg naar Sudenfeld zijn echt geweldig, afhankelijk van wat er op dat moment op de glooiende akkers wordt verbouwd zijn er talloze kleuren te zien tot ver in de omgeving.

afdaling naar het gehucht Sudenfeld

In het dorpje aangekomen lopen we bij een T-splitsing recht op wit huis af, daar slaan we linksaf en komen iets verderop op een lantaarnpaal de O weer tegen.

zicht op een fraaie bergkam

Deze asfaltweg blijven we een tijdje aanhouden, het dorp uit en dan naar rechts buigend. Daarna begint het geleidelijk omhoog te lopen met prachtige uitzichten en rechts vooruit in de verte een beboste bergkam. Dit is de Kahle Berg.

huisje op de Berelsmann hoeve We blijven doorlopen tot aan het hoogste punt waar we rechts bij dit bos zijn aangekomen. Dit is tevens een kruising met daarbij een bushalte.

Hier gaan we links omlaag en lopen dan op een grote ommuurde hoeve af. Hoeve Berelsmann.

We moeten tussen de muren door het erf op en dan gelijk rechts aanhouden naar een veel kleiner vakwerkhuis, waar het asfaltweggetje links aan langs loopt.

Achter het huisje verlaten we de hoeve al weer en gaan op de volgende splitsing weer linksaf, een klinkerweg op.

Deze weg gaat dan naar rechts en loopt helemaal door tot aan de woning aan de bosrand, keurig door de O aangegeven. Hier komen we weer een typisch Duitse situatie tegen waarin wandelpaden over particulier terrein lopen en waarvoor het recht van overpad geldt.

We moeten tussen het huis en de garage door naar de bosrand waar we bij een zandweg uitkomen. En daarna linksaf dit pad langs de bosrand blijven volgen omhoog naar de Höneberg.

nog even terug kijken naar Sudenfeld

Het gaat steeds meer naar rechts en omhoog, en een maal op hoogte is er weer een geweldig mooi vergezicht naar links richting Sudenfeld. We lopen dan nog een stukje door tot we bij een T-splitsing in het bos komen en daar de rondwandeling vervolgen door er rechtsaf te slaan.

twee reeën langs de bosrand

Dit brede bospad gaan we langere tijd rechtdoor volgen, een lang recht gedeelte, dan een draai naar rechts en opnieuw een lang recht stuk pad licht op en neer lopend langs de helling van de Höneberg en daarna de Hohle Berg.

Vooraan langs dit pad hebben we links nog even een open veld, daar zien we plots twee reeën het veld oversteken en zich bij een nog veel grotere groep voegen.

en dan zelf een hele groep reeën

De O, en daar is de E2 bijgekomen, worden regelmatig aangegeven. Halverwege het tweede rechte stuk is er een splitsing naar rechts. Daar gaan de E2 en de 7 naar toe, maar de O gaat nog steeds rechtdoor. Wij ook.

We krijgen dan links zicht op een camping, dit is een grote camping rond om de Teutoburger Wald-See. Een camping waar we al eens een paar dagen hebben gestaan om van daaraf de omgeving te verkennen.

Vanaf het pad is de erg mooi gelegen See nog niet te zien, dat komt dadelijk wel. We blijven rechtdoor gaan tot we na de camping bij een T-splitsing komen, daar gaat het linksaf en even later lopen we op een woning links in het bos af. Dit is de beheerderwoning van de camping.

Bij dit huis gaat de O rechtsaf de Hohleberg omhoog, maar voor we dat doen lopen we nog even een stukje rechtdoor omdat we daar wel uitzicht op de Wald-See hebben.

Wie nog even op het zandstrandje een pauze wil houden moet dan nog iets verder doorlopen, daar is de eigenlijke toegang tot de camping en vanaf daar loopt een wandelpad scherp linksaf terug naar het meer en het zandstrand.

bij de Teutoburger Wald-See

Wij lopen hier vandaag niet onder strand omstandigheden en kennen het meer ook goed genoeg om daar van af te zien. Wel zoeken we even een plekje op een boomstam met door het gaas zicht op het water om er een korte pauze te houden en onze appeltjes op te peuzelen.

onderlangs richting Hagen aTDaarna kiezen we het pad bij de woning de berg op. Bijna boven is er rechts een vaag pad waar ons pad iets naar links buigt.

Hier moeten we links aanhouden en zien dan na enkele meters weer een bosweg naar rechts waar we juist wel in moeten.

Op deze splitsing gaat de O rechtdoor, die gaan we hier definitief verlaten. Het pad naar rechts gaat boven over de Höneberg en maakt deel uit van de locale route 7.

Dit is een heel gemoedelijk stukje lopen waarbij we een mooie rotswand rechts passeren, en heel geleidelijk door blijven stijgen tot er op het hoogste punt scherp van links een pad bij komt. Ook lijkt er een pad scherp naar rechts te lopen, die staat echter niet op onze kaart aangegeven.

We houden het dan ook bij route 7 en die gaat er rechtdoor en daarna weer afdalend. We blijven alsmaar doorgaan tot we bijna beneden het bos verlaten en over het veld een asfaltweg zien.

fraaie kerk in Gellenberg

Deze weg komen we daarna ook op uit en gaan op het asfalt rechtsaf. Slechts een kort stukje, niet verder dan tot aan de volgende bocht naar rechts, waar in de bocht achter een schuur een graslaan naar links loopt.

op weg naar weer een prachtige hoeve Over de weilanden heen krijgen we dan uitzicht op Gellenberg, een woonwijk met een opvallend mooie Kerk.

Het volgende pad rechts het bos in blijven we negeren, ook daar gaan we rechtdoor langs de bosrand verder met links dat leuke uitzicht.

Het pad gaat dan op een groot complex in Fachwerk stijl af en buigt er links voor langs. Het lijkt een grote oude hoeve, maar er zitten nu allerlei kleine bedrijfjes in waarbij wel het aanzicht bewaard is gebleven.

Het pad eindigt op een splitsing met een asfaltweg. We gaan rechtsaf voor het complex langs en kunnen daarna rechts nog eens goed naar de prachtige voorgevel vol inscripties kijken van wat ooit een boerderij moet zijn geweest.

Al snel is het asfalt weer bosweg geworden en gaat het weer licht de berg op en daarna het bos in tot aan een kruising bij een woning aan de linkerzijde.

het lijken wel echte bergen Bij dit huis moeten we de kruising recht oversteken, een pad de berg omhoog dat niet erg duidelijk zichtbaar is.

Eenmaal het groene hek voorbij wordt dat beter en zien we links op een boom ook de markeringen van route 7 terug.

Nu gaan we stevig klimmen, deze keer omhoog op de Butterberg. Dit is een heel verrassend stukje met rechts schitterende rotswanden en steile berghellingen waar het pad tussendoor kronkelt.

Bijna boven aangekomen moeten we rechts aanhouden, daar loopt ook een pad naar links, om na enkele meters weer op een brede Forstweg uit te komen.

Op deze bosweg gaan we linksaf en dalen daarmee weer af. Links is dan nog een uitzichtpunt, en daarna komen we bij een splitsing met gele richtingaanwijzers. Hier verlaten we ook route 7 door er linksaf te slaan het pad door de akkers te volgen tot we bij een asfaltweg aankomen.

Hagen komt weer in zicht

Nu gaan we rechtsaf waar deze weg na enkele meters aansluit op een hoofdweg met aan de overzijde een woonwijk. Deze wijk gaan we dan in door er recht over te steken, de Im Drehenbrook in.

Voorbij enkele huizen is er gelijk al weer een kruising, daar gaan we rechtdoor, en dan hebben we links al weer een fraai uitzicht over het dal met in de verte voor ons Hagen aT.

aan de rand van het dorp een mooie weide

We volgen het asfalt naar rechts en dan door tot de volgende splitsing waar we rechts de Loheiden Knapp in gaan en dan gelijk weer linksaf. Am Borgberg. Deze asfaltweg lopen we helemaal uit tot waar deze bij de Wanderparkplatz 'Zum Breiten Stein', (een pleintje met informatiebord bij een wit huis), naar links buigt.

Tot we daar zijn is er rechts weer mooi uitzicht op de Borgberg, en links een enorm complex met allerlei voorzieningen die te maken hebben met de paardensport.

Vanaf deze parkeerplaats kunnen we op twee manieren het laatste eindje terug naar het startpunt afleggen. Via de A1 de berg omhoog tot aan een schuilhut en dan route 1 en 2 weer omlaag, of een kortere versie zonder extra hoogtemeters lang de rand van Hagen aT.

doorkijkje op de Borgberg

Gezien het tijdstip op deze nog korte dag in maart kiezen wij voor de laatste. Achter de parkeerplaats gaan we het bospad met markering A1 in en houden dan rechts aan waar het pad licht omhoog loopt.

We blijven dan rechtdoor gaan op de A1 tot we in het bos op een boom een markering zien van de Ahornweg, het witte blad op de zwarte achtergrond. Daar gaat de A1 echt de berg omhoog, de Ahorn echter via een smal bospaadje links omlaag.

Wij gaan links en volgen de Ahorn het bos in tot aan een splitsing bij een afrastering. Hier gaan we linksaf en houden nog de Ahorn route aan naar een slagboom met daarachter een asfaltweg.

Rechtdoor gaan we het asfalt op en daarna, in de haakse bocht naar links, kiezen we voor het afdalende paadje rechts een bosje in. Na enkele meters is er weer een splitsing bij een weide waar we nu rechtsaf slaan en daarmee de Ahorn verlaten.

de laatste meters tot de parkeerplaats

Door deze asfaltweg nu helemaal af te lopen tot waar deze achter een woning door gaat als zandpad, en daarna naar links buigt en het een graslaan wordt, lopen we eigenlijk in een rechte lijn terug naar de parkeerplaats.

Na een laatste heuvel met links een boerderij met prachtige tuin waar we pal aan langs lopen, buigt het naar rechts en dan omlaag tot aan een asfaltweg. De Bergstrasse. Ondertussen zien we dan links ook al de parkeerplaats liggen waar onze wagen klaar staat voor de rit naar huis na deze heerlijke wandeldag.