Kuhstall en Schrammsteine

Bad Schandau Ostrau - tramrit Kirnitzschtal - Lichtenheiner Wssf - Felsenhöhle Kuhstall- Beuthenfall - Affensteine - Schrammsteine - Schrammsteinaussicht - Grosse Schrammtor - Klamm - Schrammstein Baude - Ostrau

 

 

(Laatste melding route OK: 09-2015 - Annemarie en Bé V. Ter Apel)

Trappen, kloven, ladders en bruggen zijn de ingrediënten voor deze rondwandeling bij Bad Schandau Ostrau in het natuurpark Sächsischen Schweiz, met elkaar verbonden door brede bospaden om tussen deze hindernissen door weer lekker door te kunnen stappen en bij te komen van het klauteren over de rotsen. De zwaarte van deze route zit niet in de afstand maar in de relatief vele hoogtemeters waarvan een deel stijl en deels voorzien van ladders.

De aangegeven looptijd is inclusief een ritje met een oude tram, en heel ruim genomen om voldoende tijd te hebben om van de mooie plekjes die bezocht gaan worden te kunnen genieten. Wij hebben er zelfs 7 uur over gedaan, maar dat lag aan ons lage tempo door de winterse omstandigheden met besneeuwde paden en beijsde Steigs.

routekaart Kuhstall en Schrammstein rondwandeling

hoogteprofiel Kuhstall en Schrammstein rondwandeling

Even vooraf: Onze Sächsischen Schweiz routes zijn gelopen met Pasen 2013. Het was onze eerste kennismaking met dit gebied tussen Dresden en Tsjechië en we hebben onze ogen uitgekeken. Het Elbsandsteingebirges is een bijzonder natuurgebied waar we zeker nog vaak terugkomen. Ook in de lente en herfst moet het hier prachtig zijn en de wandelmogelijkheden zijn er schier oneindig.

tramhalte bij de camping in Ostrau Met Pasen in de Ardennen of Eifel hebben we al vaak in T-shirt kunnen lopen, maar ook nachtvorsten in deze periode zijn ons niet vreemd. Wat we hier met Pasen aantroffen was echter iets heel anders. Het was er nog volop winter met overdag 0 graden in de dalen, en -2 tot -4 boven op de toppen. 's Nachts kwam het op de camping tot -8 graden. Met een luchtvochtigheid van slechts 35% was het echter heerlijk winters wandelweer en hebben we het geen moment koud gehad tijdens onze soms lange dagtochten.

Door de dikke sneeuwlaag die er nog lag, en de eerste dagen zelfs werd aangevuld, moesten we sommige routes die we al thuis hadden voorbereid tijdens het wandelen aanpassen als paden niet toegankelijk bleken. Beijsde trappen opklimmen is levensgevaarlijk, en nadat we de top van de Schrammsteine wel op deze manier hebben bereikt zijn we er de rest van de vakantie niet meer aan begonnen. In de beschrijvingen staan de routes zoals wij ze uiteindelijk hebben gelopen, als er mooie alternatieven zijn die onder andere omstandigheden wel toegankelijk zijn dan zal ik het waar mogelijk vermelden.

De wandeldag begint achter in het Kirnitzschtal bij de Lichtenhainer Wasserfall, en eindigt bij de camping in Ostrau. Een buitenwijk van Bad Schandau. We zullen dus eerst van Ostrau naar deze watervallen moeten en dat doen we met de tram!

ijspegels bij de Lichtenhainer Wasserfall Door het dal loopt het prachtige tramlijntje Kirnitzschtalbahn uit 1898, de kleinste tramverbinding van Duitsland. We kunnen opstappen in Bad Schandau, betaald parkeren, of even een stukje het dal in rijden tot bij de camping Ostrauer Mühle net voorbij Ostrau en daar gratis parkeren.

Wij verbleven een week op deze camping met daarbij een tramhalte, en zagen de trams steeds keurig elk kwartier rijden. Dan weer omhoog, de volgende omlaag, zodat we elk half uur op konden stappen.

Voor € 4,- p/p kunnen we mee tot het eindstation van dit lijntje bij de Lichtenhainer Wasserfall. De oude trammetjes worden nauwgezet onderhouden door een groep enthousiastelingen en dat is binnenin ook te zien. De bekleding ziet er zeer netjes uit en de stoelen zijn comfortabel. Het is de overige afwerking die vooral opvalt, zo is de mooi betimmerde bestuurderscabine met eikenhout afgezet. Via een grappig eikenhouten luikje wordt onze bijdrage aan de rit door de trambestuurder aangenomen.

Met een rustig gangetje gaat het dan door het bochtige en soms nauwe Kirnitzschtal naar het eindpunt. Daar stappen we af en strikken de wandelschoenen, doen de rugzakken om, en lopen eerst een klein stukje terug naar de Lichtenhainer Wasserfall en het gelijknamige Gasthof er pal naast.

Afgelopen nacht was het -6 graden, dus worden we verrast door prachtige ijspegels aan de rotsen waar het water tussendoor stroomt. Lang blijven we niet, we willen nu wel eens beginnen om wat meters te maken.

We gaan weer terug en vervolgen de weg het dal in. Vlak na het eindpunt van het tramspoor slaan we dan rechtsaf en steken daar de oude stenen boogbrug over om aan de andere zijde van de beek linksaf langs de oever het wandelpad te gaan volgen.

deze boogbrug moeten we oversteken

De route naar de Felsenhöhle Kuhstall op de Neuer Wildenstein wordt er al aangegeven met een rode punt, en ook de Malerweg, aangeduid met een 'M', loopt hier mee op en kunnen we gaan volgen.

(De Malerweg is een 112Km lange wandeltocht in 8 dagetappes langs de hoogtepunten van de Sächsischen Schweiz. Het is gemarkeerd met een sierlijk geschreven 'M', maar op richtingaanwijzers is de naam volledig uitgeschreven.)

de klim naar de Neuer Wildenstein gaat beginnen

We volgen de beek een klein stukje tot er schuin naar rechts een pad afbuigt waar de rode punt en de 'M' heen wijzen. Licht stijgend langs de berghelling lopen we tot aan een brug over een klein stroompje, steken deze over en gaan aan de overzijde rechts verder omhoog.

de eerste rotspieken komen in zicht Wanneer we een bankje rechts bereiken, gaat het pad naar links met enkele traptreden verder omhoog tot aan een kruispunt van brede boswegen.

Hier steken we recht over conform de 'M' aanwijzing en blijven dan dit brede pad volgen. Al snel komen de eerste grote rotsformaties in beeld die we op dat moment al imposant vinden, niet wetend wat ons nog te wachten staat.

Het gaat nu steeds meer stijgen en we beginnen het lekker warm te krijgen in de gewatteerde wandelbroeken en softshell vest met daaroverheen de winddichte regenjacks.

Het pad buigt verderop naar links en maakt daarna een volledige bocht, waarna het nog steiler wordt. Dan gaat het weer met een bocht naar rechts om de rotsen heen en wordt het even wat vlakker. De 'M' wijst steeds de weg, evenals borden waarop de Kuhstall staat aangegeven.

Dan komen we op hoogte, rond de 300m, en lopen we door een prachtig bosgebied op een volgende kruising af. Daar slaan we rechtsaf, het zijn dan nog slechts enkele meters tot aan de Felsenhöhle Kuhstall, een schitterende grot op de Neuer Wildenstein.

Eerst valt het gebouw links in het bos op, dan een groot complex rechts. Het Gasthaus Kuhstall, maar nu met Pasen nog gesloten. Bij dit gebouw aangekomen komt de grote grot in zicht en is al duidelijk dat er aan de andere zijde een prachtig uitzicht te verwachten valt. Net voor de grotingang gaat links een paadje omlaag, deze moeten we in de gaten houden voor zo dadelijk.

De Felsenhöhle Kuhstall De Felsenhöhle Kuhstall De Felsenhöhle Kuhstall De Felsenhöhle Kuhstall De Felsenhöhle Kuhstall De Felsenhöhle Kuhstall De Felsenhöhle Kuhstall

klik op een kleine foto voor een vergroting

Snel stappen we door de enorme grot naar de andere zijde om bevestigd te zien dat het uitzicht er adembenemend is. Hier is het landschap te zien zoals we in de toekomst de Sächsischen Schweiz in gedachten zullen hebben. Prachtige uitgestrekte en beboste plateaus met overal in het landschap kleinere en grotere groepen steil opstekende rotsformaties, bergketens en tafelbergen van het Elbsandsteingebirge. Hier realiseren we ons ook dat een week in dit gebied veel te kort zal zijn.

afdaling door een kloof via trappen en ladders Nadat we van het uitzicht hebben genoten gaan we door het tunneltje links een stukje om de grot heen en komen aan de achterzijde bij een smalle steile trap door een kloof.

Dit is de Himmelsleiter die ons tot boven op de grot laat klimmen, maar het is zo smal dat het als eenrichtingsverkeer is aangemerkt. Omlaag moet dus aan de andere zijde. Helaas voor ons is deze trap voorzien van een ijslaagje, zodat het te gevaarlijk wordt om omhoog te gaan. Hopelijk komt er een herkansing.

Terug bij het uitzichtpunt maken we nog een laatste foto en lopen dan terug de grot door richting het Gasthaus.

Net buiten de grot komen we weer bij het pad dat we eerder al zagen, nu rechts van ons, en volgens de kaart moeten we deze hebben om de route te vervolgen omlaag van de Neuer Wildenstein.

Het is echter een trap omlaag in een smalle diepe kloof en.... het lijkt wel een ijsbaan. De twijfel slaat toe of het nu wel begaanbaar is. We praten even met een Duits stel dat ook in de grot was en die de zelfde richting op willen. Ze geven aan het toch te proberen, de afdaling is volgens hen niet al te lang. Ze denken er even aan om desnoods de treden maar zittend af proberen te komen.

afdaling door een kloof via trappen en ladders

Wij sluiten er maar bij aan, maar het is een hachelijke onderneming. We zijn dan ook blij beneden aan deze trap te staan waar het pad rechtsaf door een nauwe spleet verdergaat. Hier echter veel vlakker.

eindelijk weer bosgrond waarop we even door kunnen stappen Laat je door het bovenstaande niet afschrikken, dit had echt alleen met sneeuw en ijs te maken, in andere jaargetijden is het een goed begaanbare route en voor iedereen te doen.

Er volgt een schitterend stukje tussen de rotswanden door met waar nodig roosters en treden om er doorheen te komen. Als we de kloof uitkomen en weer bos voor ons zien moeten we nog een steile ladder afklimmen, maar dan staan we ook weer op bosgrond.

Nu resten alleen nog enkele traptreden, dan staan we op een bospad aan de voet van de berg. De spieren mogen weer ontspannen, zo lopen we door tot aan het volgende kruispunt.

Hier moeten we rechtsaf de wit/rood/wit strepen gaan volgen. Ons volgende doel de Beuthenfall staat er ook aangegeven.

Na een stuk te zijn afgedaald komen we bij een volgend knooppunt. Daar nemen we het pad schuin links en steken daar de brug over.

op de splitsing slaan we linksaf en steken de brug over

We komen dan in een dennenbos waarbij we af en toe rechts tussen de bomen door een stukje van de machtige rotsen te zien krijgen waar we bovenop hebben gestaan.

een van de vele mooie rotsformaties onderweg Het loopt hier even heerlijk vlak. Zelfs het zonnetje gaat voor het eerst deze vakantie een beetje meedoen en prikt door enkele kleine gaten in het wolkendek.

Er zijn een paar zijpaden, maar dat zijn vooral karrensporen die we kunnen negeren. We blijven op het pad en steken verderop nog een dam over om daarna, met links de berghelling en rechts een kloof, steeds verder naar links af te buigen.

Op een bepaald moment wordt duidelijk dat we parallel boven de asfaltweg met tramlijn door het Kirnitzschtal lopen, dan is het niet meer ver tot we bij een splitsing aankomen.

Bij deze splitsing zouden we linksaf moeten, maar eerst dalen we het laatste stukje tot het asfalt af om aan de overzijde naar de Beuthenfall te gaan kijken. Dit is een beetje een tegenvaller, maar mogelijk is het in andere seizoenen wel de moeite.

Met onze winterse omstandigheden worden we op deze splitsing verrast door het water dat daar uit de poreuze rotsen is gekomen en nu is bevroren tot een prachtige ijswaterval. Groot genoeg om de kinderen van een grote groep wandelaars die juist passeerden een onderdak te bieden. Al snel klikken alle camera's dat het een lust is.

kinderpret bij een prachtige ijswaterval

Terug van de Beuthenfall klimmen we weer naar de splitsing en slaan, vanaf de asfaltweg gezien, rechtsaf. Weer een brede bosweg waar onlangs nogal wat hout is geoogst. We gaan nu op weg naar de Affensteine, een volgend gebied van rotspieken in dit bijzondere landschap en waar we een mooie route doorheen hebben gepland.

en nu op weg naar de Affensteine

Na het pad een tijdje gevolgd te hebben komen we bij een splitsing waar we rechts af moeten slaan. We kunnen hier de richtingaanwijzers naar de Schrammsteinaussichten volgen, deze route is gemarkeerd met een groene punt. Bij de splitsing staat dat het uitzichtpunt 1:15 uur lopen is, maar dat gaan we met deze sneeuw niet halen.

vanuit het bos zien we regelmatig een stukje van de indrukwekkende Affensteine Deze groene route loopt voor het grootste deel gelijk met de Malerweg, en in ons oorspronkelijke plan wilden we de 'M' gaan volgen waar deze een stuk dwars door de Affensteine gaat, maar dat gaat vandaag niet lukken.

De Affensteine zijn zo bijzonder dat we dit niet willen missen, maar op de plek waar de Malerweg van de groene route afwijkt om het gebied in te gaan zien we dat dit paadje nog vol met onbelopen sneeuw ligt.

Dit wordt ons te link. Om als eerste door de verse sneeuw te trekken in een rotsgebied en over een Steig met trappen en ladders, dat durven we niet aan. Onder betere omstandigheden is de Malerweg hier dus een alternatieve route om dan bij het verlaten van de Affensteine de groene route weer op te pakken.

We wijzigen ons voornemen en blijven op de groene route in de hoop dat de Schrammsteine wel toegankelijk blijken te zijn.

De weg naar de Schrammsteine is nu heel eenvoudig, het blijft alsmaar over brede bospaden gaan met veel bochten en op en neer zonder dat het zwaar wordt. Het loopt helemaal om de Affensteine heen zodat we ook regelmatig de kans krijgen er iets van te zien. En met wat we zien realiseren we ons te meer dat we heel iets moois mislopen, maar het moet natuurlijk wel veilig blijven.

de route kronkelt om de Affensteine heen

Omdat we onderweg ook nog een lunchpauze hebben genomen, lopen we bijna 2 uur later bij een T-splitsing recht tegen het rotsmassief Schrammsteine aan. Op de brede weg gaan we rechtsaf om na een klein stukje bij een kruising te komen waar we links aan de klim naar het Schrammsteinaussicht kunnen beginnen.

Op deze kruising staan een groep mensen bijeen. Een deel is al boven geweest en anderen willen er nog aan beginnen. Ervaringen worden gedeeld en gezien wat er links langs de rotswand nog meer omlaag komt lijkt het er op dat het begaanbaar moet zijn. Moeizaam maar haalbaar, we gaan er dus voor en slaan linksaf.

Het begint met een kronkelpad via brede traptreden voorzien van leuningen, waar we zoals bij eerdere ervaringen soms achter de leuningen omhoog klimmen omdat de treden eenvoudigweg veel te glad zijn. De verse sneeuw op de bosgrond geeft wel voldoende grip. Op een paar stukjes is er echter geen alternatief en moeten we ons aan de leuningen omhoog trekken, maar het is niet ver tot we tegen een steile rotswand aanlopen en dan wordt het beter.

Vanaf daar gaat het met stalen ladders omhoog waarvan de treden wel goed grip geven zodat we snel aan hoogte winnen. Ladders met soms een overstap naar een volgende ladder via een stalen plateau, tot het na de laatste ladder weer vlakker wordt en het verder gaat met nog eens van die spekgladde houten treden.

Hier nu uitglijden betekent een hele diepe val, en ontwijken van de treden is niet mogelijk. Ook weer geen lange klim, maar we zijn opgelucht als we dat achter ons hebben en een normaal vlak bospad opwandelen. We willen er nog niet aan denken dat we deze zelfde route straks terug zullen moeten.

Boven op de Bergkamm houden we rechts aan om even later een laatste klim te kunnen maken naar het hoogste punt op 417m. Das Schrammsteinaussicht.

beklimming van de Schrammsteine naar de Schrammsteinassicht beklimming van de Schrammsteine naar de Schrammsteinassicht beklimming van de Schrammsteine naar de Schrammsteinassicht beklimming van de Schrammsteine naar de Schrammsteinassicht beklimming van de Schrammsteine naar de Schrammsteinassicht beklimming van de Schrammsteine naar de Schrammsteinassicht beklimming van de Schrammsteine naar de Schrammsteinassicht

klik op een kleine foto voor een vergroting

Het laatste stukje naar de top is het ergst van allemaal, we kunnen alleen op handen en voeten verder omhoog komen, en gebruikmakend van een enkel boomstammetje of uitstekende rots. Dit uitzicht hadden we echter niet willen missen, het is er schitterend. Maar helemaal onbevangen genieten is er niet bij, onze gedachten zijn bij de aanstaande afdaling.

Omlaag is doorgaans lastiger dan omhoog, dus staan we voor we er aan beginnen de situatie nog even te bekijken hoe we het aan gaan pakken, als een van de andere wandelaarsters op haar achterste gaat zitten en deze afdaling aanvalt als een glijbaan.

een doorkijkje naar een typische Schrammstein rotswand Dat lijkt, hoewel heftig, toch goed te gaan. Dus ook wij gaan zittend omlaag en gebruiken de wandelstokken om wat af te remmen.

Daarna lopen we het bospad terug om boven de houten treden met daarachter de afgrond nog eens te aarzelen. Glijden is hier geen oplossing, daarvoor is het te diep aan het einde van de glijbaan.

Hoe lang we er over hebben gedaan, geen idee, naar het gevoel weg mogelijk wel een uur. Maar we komen toch heelhuids bij de ladders waar we weer vol zelfvertrouwen af kunnen dalen tot onder in het bos. Dit avontuurtje zullen we ons nog lang herinneren.

Terug bij het kruispunt in het bos gaan we linksaf de weg op die daar licht omhoog gaat. Deze loopt om de Schrammsteine heen steeds meer naar links, we kunnen dan ook de zijwegen negeren en steeds links aanhouden. Dit loopt weer lekker ontspannen en er wordt nog flink nagepraat over de beklimming van de rotsen waar we nu omheen gaan.

We blijven op het pad tot aan een kruising met een groot informatiebord over het Grosses Schrammtor. Zo dadelijk gaan we hier rechtsaf, maar eerst even links. Het is dan maar enkele meters tot aan het indrukwekkende Schrammtor, een koof tussen twee enorme rotsen waar een wandelpad tussendoor loopt.

Het wandelpad geeft via deze zijde toegang tot de Schrammsteine en gaat uiteindelijk omhoog naar het uitzichtpunt over de Jagersteig. In de winter helaas niet toegankelijk.

even een bezoekje aan het enorme Schrammtor

We volgen een klein stukje van dit pad, maar niet te ver omdat het al later in de middag begint te worden. Terug bij de kruising steken we nu recht over en volgen de gele en blauwe markeringen. Bij de volgende splitsing staat weer een bord, de blauwe route gaat er rechtsaf naar Lattengrund en Klüftel-Ostrau. We nemen de afslag naar rechts en lopen nog een klein stukje bospad af tot we bovenaan een reeks traptreden staan.

Vanaf hier gaat het verder door een schitterende kloof met nog veel meer afdalingen met en zonder ondersteuning van traptreden. Onderin de kloof loopt een watertje en is het moerassig, daar is over het natte gedeelte een loopbrug aangelegd. Een erg mooi paadje maar wederom schieten we niet echt op door de gladheid van vooral de beijsde houten delen van de trappen en bruggen.

schitterende Klamm afdaling naar Lattengrund schitterende Klamm afdaling naar Lattengrund schitterende Klamm afdaling naar Lattengrund schitterende Klamm afdaling naar Lattengrund schitterende Klamm afdaling naar Lattengrund schitterende Klamm afdaling naar Lattengrund schitterende Klamm afdaling naar Lattengrund

klik op een kleine foto voor een vergroting

De rotsformaties met grotten, spleten en kloven zijn echter geweldig mooi, ook de grote overhangende rotsen zijn imposant. Vanuit het hier en daar poreuze gesteente stroomt water omlaag, zodat we nu prachtige ijspegels om ons heen zien hangen. We hebben de afgelopen dagen al meer gezien dat soms meterslange ijspegels omlaag zijn gekomen, reden genoeg om te proberen er niet te veel onderdoor te lopen.

Eindelijk bij de Schrammstein Baude Met een laatste lange trap omlaag verlaten we het bos en komen op een asfaltweg in Lattengrund. We gaan rechts het asfalt op richting het al zichtbare Gasthaus Schrammstein Baude, in de richting van Ostrau.

Na alle klimpartijen en gladheid is het een verademing weer even op degelijk asfalt te lopen, er loopt echter ook links een wandelpad parallel aan de weg.

Na de Schrammstein Baude gaat het weer het bos in, licht omhoog, daarna volgt een splitsing waar we links aanhouden. Met de bocht mee naar links, daarna moeten we weer aan de bak als de weg tamelijk steil omhoog gaat.

We blijven dan nog even de weg volgen tot er rechts weer bebouwing is, daar is weer een splitsing waar de hoofdweg naar links gaat en een halfverharde weg naar rechts achter een Biergarten langs.

Hier slaan we rechtsaf en volgen de rode markering waarbij we een prachtig uitzicht hebben over de omgeving nu we weer op hoogte zijn aangekomen. Ook de Malerweg is hier teruggevonden en kunnen we weer aanhouden.

de laatste meters over de bergrug op weg naar het startpunt Ostrau

We zijn nu boven op de bergrug achter de camping waar we vanmorgen zijn gestart, we zullen alleen nog moeten afdalen om daar te komen. Voor we een groter kruispunt in het bos bereiken loopt er links een smaller pad omlaag, deze moeten we nu hebben.

tussen de bomen door zien we camping Ostrauer Mühle Er staat weer een keurig bordje bij waar de camping op is vermeld, evenals Ostrau. We dalen af door een mooi bosgebied en volgen de borden tot we tussen de bomen door de camping onder ons zien liggen.

Boven de camping langs houden we links aan, dan daalt de weg verder en kunnen we vlak voor de camping nog eens een keuze maken.

Rechtsaf gaat de camping op, de route die wij volgen naar onze caravan, en jullie kunnen nemen als de wagen daar ergens is geparkeerd. Links loopt een pad langs de camping naar de asfaltweg waar dan rechts om het hoekje de tramhalte is voor degenen die met de tram terug moeten naar Bad Schandau.

De tram rijdt tot negen uur 's avonds, dus haasten onder het wandelen om een laatste rit te kunnen pakken is niet nodig.

Wij steken snel de kachel weer aan en maken het ons comfortabel met het vooruitzicht van een grote serie foto's op de laptop van een geweldig mooie wandeldag.