Panoramaroute Hoher Frassen

Muttersberg - Frassenhütte - Hoher Frassen - Klesialpe - Tiefenseealpe - Muttersberg

 

 

De net geen 2000m hoge bergtop Hoher Frassen, huisberg van Bludenz, wordt ook de 'uitzichtberg' genoemd. Dit meest westelijke topje van het Lechquellengebirge biedt uitzicht in vijf verschillende dalen! Reden genoeg dus om de klim maar eens te wagen.

routekaart panoramaweg Hoher Frassen Onze tocht gaat vooral over bergpaadjes, een bergrug, en over een prachtige Alpe. Terug moet er een flink stuk over een sintelweg worden afgelegd. Maar waar we ook lopen, deze rondwandeling heet 'Panoramaroute' en maakt dat helemaal waar.

Er zijn twee manieren om de Hoher Frassen te beklimmen. Vanuit Raggal in het Grosswalsertal loopt een mooie route deze berg omhoog waarbij 1000 hoogtemeters worden afgelegd. Dan gaat het wel heen en terug via dezelfde route, en ligt een rondwandeling boven, gezien de vele hoogtemeters, niet voor de hand.

Eenmaal per week in het hoogseizoen, kan ook onder begeleiding van een Bergführer deze tocht worden gemaakt. Dat is een avondtocht met als doel vanaf de Hoger Frassen de zon onder te zien gaan. Met fakkels gaat het dan later weer omlaag. Soms speelt de Burgemeester voor Bergführer. Op deze ene dag mag men eerst met de wagen verder de berg op en start de wandeling dus hoger.

De andere optie is de Muttersbergbahn vanuit Bludenz. Deze kabinebaan zet de wandelaars af op 1402m. Het maakt het halen van de top voor meer mensen haalbaar, en er blijft voldoende tijd over om een mooie panorama rondwandeling hoog in de bergen te maken.

Dalstation Muttersbergbahn bij Bludenz We wachten op een mooie dag met blauwe luchten voor we de Frassen aanvallen, want dat uitzicht, daar willen we maximaal van genieten. In 2010 waren er niet veel van dergelijke dagen, maar als het weer eindelijk opknapt staan we 's morgens als eersten bij het dalstation van de Muttersbergbahn.

Zodra we bij het bergstation Madeisaköpfle aankomen, gaan de rugzakken om en beginnen we verwachtingsvol aan een lange wandeldag.

Eerst moeten we van de Madeisakopf afdalen, achter het bergstation links het bos in. We volgen hier de wegwijzers naar de Frassenhütte.

Op de Sattel tussen de Madeisakopf en Hoher Frassen houden we links aan, en komen vanuit het bos op een Alm.

Aan de voet van de Hoher Frassen steken we de Forstweg over en begint de klim via het bergpad omhoog naar de Frassenhütte.

op de Sattel tussen de twee bergen even een mooi uitzicht voor we het bos in gaan

Op de Alm was er even wat uitzicht op de omringende toppen, eenmaal aan de klim begonnen is het vooral dicht bos waarin het soms behoorlijk steil omhoog gaat. Hier en daar via haarspeldbochten.

in het bos is het af en toe mogelijk om een glimp van de besneeuwde bergtoppen op te vangen

In het bos worden al snel heel wat hoogtemeters afgelegd, veelal in de schaduw, met af en toe een mogelijkheid om een glimp van de witte bergtoppen op te vangen.

een stevige klim tot aan het eerste rustpunt, de Frassenhütte Wanneer we met een lange haal naar links langs een steil gedeelte nog hoger komen, wordt het uitzicht pas echt mooi en kijken we tot diep in het dal rond Bludenz en in het Brandnertal.

Deels is het pad hier voorzien van relingen en zijn zelfs traptreden aangelegd om ons te helpen omhoog te komen. We zitten dan al rond de bomengrens met het daarbij behorende vrije zicht rondom.

Daarna gaat het meer naar rechts en lopen we weer een stuk bos in over een breder pad. Een vlakker gedeelte. Deze gaat dan over in een stevige klim via een reeks haarspeldbochten tot we vlak onder de Frassenhütte zijn aangekomen.

Nog even links rond de berg lopen, om de Hütte heen, en aan de andere kant dan het laatste stukje omhoog. We hebben dan ruim 350 hoogtemeters overwonnen. Op het randje van de berghelling, voor de Frassenhütte, vinden we een prachtig plekje om te pauzeren en het uitzicht te bewonderen.

Het Klostertal, Montafon, Brandnertal en de toegang tot het Grosswalsertal zijn hier te overzien. De afgelopen 'slecht weer periode' heeft bijgedragen aan een nog fraaier uitzicht, want alle bergtoppen hebben de laatste dagen een mooie witte laag gekregen.

fantastische uitzichten rond de Frassenhütte fantastische uitzichten rond de Frassenhütte fantastische uitzichten rond de Frassenhütte fantastische uitzichten rond de Frassenhütte fantastische uitzichten rond de Frassenhütte fantastische uitzichten rond de Frassenhütte fantastische uitzichten rond de Frassenhütte

fantastische uitzichten rond de Frassenhütte

dan begint de aanval op de top Lekker in de zon op het randje zittend, eten we een boterham en geven de spieren wat rust.

Wanneer we verder trekken lopen we eerst langs de Hütte en halen daar binnen nog een stempel voor in het 'stempelboekje', dan volgen we de wegwijzers achter de Frassenhütte omhoog naar de Hoher Frassen top.

Een stukje verderop kunnen we uit twee routes naar de bergtop kiezen. Rechtsaf langs de berghelling en dan steil omhoog, of links aanhoudend een meer geleidelijk stijgende route, deels over een prachtige Grat.

Wij kiezen voor links en beginnen aan de klim over een stenig pad tussen de Alpendennen door omhoog.

Het pad splitst zich verschillende keren, maar komt ook steeds weer bij elkaar. Het is gewoon een kwestie van doorgaan omhoog over de bergrug, een beetje een eigen route zoekend tussen deze Alpendennen door.

Hogerop wordt het vlakker en is er nog slechts een duidelijk bergpad, dat goed zichtbaar met een boog naar rechts langs de berghelling loopt.

we klimmen steeds verder boven de Frassenhütte uit Het uitzicht daar is zo mogelijk nog weidser dan tijdens de zojuist gedane klim, en het gaat helemaal door tot net onder de Hoher Frassen.

Daar aangekomen volgt er andermaal een pittige klim, zigzag langs de berg omhoog tot op het topje.

Ook daar weer vooral tussen de lage Alpendennen door, dus zien we het topkruis pas op het allerlaatste moment... Als we er zijn.

Eerst lopen we maar eens voorbij het topkruis naar een iets lager topje. Daar ligt een grote platte steen waar we ons op laten vallen.

Als we weer op adem zijn gekomen kijken we eens wat beter om ons heen en zien we dat we vanaf hier nu ook in het Grosswalsertal en Marultal kunnen kijken. Daar in de diepte zien we zelfs de camping van Plazera duidelijk liggen waar onze caravan staat. (2e foto links onder) Elke dag zien we vanaf de camping deze bergtop, nu staan we er dan eindelijk bovenop.

Bij Bludenz komen vijf dalen bij elkaar, en nu zien we deze vijf allemaal in een oogopslag. Wat een schitterend gezicht, en helemaal terecht dat dit 'de uitzichtberg' wordt genoemd. Achter de berg is dan als zesde dal ook het Marultal nog zichtbaar, een zijdal van het Grosses Walsertal. Van dat dal gaan we straks nog veel meer zien, omdat het volgende deel van de wandelroute ons boven dit dal langs zal brengen.

op de top van de Hoher Frassen op de top van de Hoher Frassen op de top van de Hoher Frassen op de top van de Hoher Frassen op de top van de Hoher Frassen op de top van de Hoher Frassen op de top van de Hoher Frassen op de top van de Hoher Frassen op de top van de Hoher Frassen

op de top van de Hoher Frassen

Als we voldoende tijd op de Hoher Frassen hebben doorgebracht, wordt de wandeluitrusting weer bij elkaar gezocht en maken we ons klaar voor de volgende uitdaging. De meeste hoogtemeters hebben we dan gehad, maar over een korte afstand. De kilometers gaan nog komen.

aan de andere zijde verlaten we de Hoher Frassen via een Grat

We verlaten de Hoher Frassen aan de andere zijde, via een hele smalle Grat. Even omlaag, dan weer omhoog naar het volgende topje. Links van ons een diepe afgrond en een geweldig mooi uitzicht in het Grosswalsertal en Marultal.

een prachtig gelegen hoge Alm waar we overheen zullen trekken

deze was ook van het uitzicht aan het genieten... Verderop komen we bij een afrastering met draaihekje. Een hooggelegen Alm waarop de koeien rustig liggen te herkauwen. Even vraag ik mij af of zij ook zo van het uitzicht genieten.

Bij het hekje is tevens een splitsing. Hier is de route in te korten voor wie dat zou willen.

(Rechtsaf gaat het tamelijk steil omlaag tot aan een volgende T-splitsing. Daar rechts is de korte route terug naar de Frassenhütte, links een kortere route naar de Tiefenseesattel waar wij later ook aan langs zullen komen).

Wij willen er een langere wandeling van maken en gaan op de splitsing hierboven rechtdoor over de bergrug, waarbij we weer een beetje afdalen.

Een volgend topje duikt voor ons op, maar als we op het laagste punt van de Grat aankomen, kunnen we daar links omlaag richting de Klesialpe.

Op het randje staat een paaltje met wit/rood/wit markering om het juiste pad omlaag aan te wijzen. We gaan afdalen.

heerlijk ontspannen lopen we de Alm omlaag. Het is stil om ons heen

De Klesialpe is vanaf hier al lager op de helling zichtbaar terwijl we het bergpad afdalen tussen een paar mooie bergruggen links en rechts van ons.

In de verte voor ons kijken we recht in het Marultal met op de achtergrond de schitterende Rote Wand. Een van de opmerkelijkste bergtoppen rond het Grosswalsertal.

nog even op de kaart kijken of we de goede kant op gaan De afdaling is geweldig! Heerlijk ontspannend over de Alm omlaag via het kronkelende paadje, en nergens een mens te bekennen. Voeg daar het uitzicht en af en toe een klein stroompje aan toe... Wat kun je je nog meer wensen.

Lager op de helling gaat nog een pad naar rechts, maar volgens de wandelkaart gaat dat nergens heen. Dus blijven we zo veel mogelijk dalen, waarbij het pad regelmatig splitst en we op verschillende manieren verder omlaag kunnen.

Bijna beneden op de Alm komt van links een beek steeds dichterbij, en uiteindelijk komt het pad bij deze beek uit en steken we hem over.

Op de andere oever is er weer een splitsing. Rechtdoor gaat via de Almhütte naar Raggal, het pad van de alternatieve route naar de Hoher Frassen vanuit Raggal in plaats van Bludenz.

Wij gaan rechtsaf langs de beek omlaag. De Tiefenseealpe, ons volgend doel, staat er aangegeven. Het bordje zegt dat het een half uur lopen is, maar dat halen we niet. Of we zijn nog te moe van de zware klim, of we lopen te langzaam omdat het hier zo geweldig mooi is, we doen er uiteindelijk bijna een kwartier langer over.

Het pad links van de beek is slecht zichtbaar, maar we hoeven alleen de beek maar omlaag te volgen over de Alpenwei tot we de beek weer kunnen oversteken. Op de andere oever gaan we dan verder omlaag, steeds de beek volgend. Hier en daar zien we een wit/rood/wit teken op een rotsblok, maar zolang we maar ergens tussen de steile berghelling rechts en de beek links blijven, is het prima.

tussen berghelling en beek dalen we af tot we weer in het bos aankomen

...links nog een leuk meertje... Het is hier zo mooi en rustig, dat we besluiten nog even te pauzeren aan de waterkant om nog wat langer van de omgeving te genieten.

Schaduw is er niet, dus wordt er voor Reni een parasol gebouwd met regenjassen over een paar wandelstokken. Met haar twaalf jaar redt ze het nog best, maar op langere tochten willen we haar af en toe wel wat extra rust geven en zo veel mogelijk uit de zon houden als ze het duidelijk warm heeft.

We eten er rustig een stuk fruit of reep, en dan laten ook de dochters zich even achterover zakken in het gras.

Het valt niet mee om weer in de benen te komen, maar uiteindelijk komen de benen toch weer in beweging. en dalen we verder de Alm af.

Al snel naderen we dan de bomengrens. Eerst een enkele lage Alpenden, dan steeds meer bomen terwijl de Alm steeds verder versmalt en de beek en berghelling elkaar naderen.

plotseling staan we aan de rand, pal boven het Marultal Als vanzelf komen we in het bos weer op een pad uit die we vanaf hier blijven volgen tot aan de Tiefenseealpe.

Links nog een leuk meertje in het bos, daarna weer een kort stukje klimmen door een volgend stukje prachtige natuur.

Er volgt dan nog een verrassing. Plots is er weer een geweldig mooi uitzicht. We zijn in het Marultal aangekomen en staan hoog op de berghelling pal boven dit schitterende dal. Daar onder in het dal hebben we al een hele mooie wandeling gemaakt langs de Marulbach en ook bovenlangs de berghelling aan de andere zijde zijn we al tot achter in het dal gelopen naar de Laguzalpe.

Helaas is het daarna snel gebeurd met de mooie vergezichten, want het pad gaat daarna alleen nog door het bos tot aan de Tiefenseealpe.

Het rotspaadje bevat in het laatste deel nog een paar steile afdalingen, en komt dan vlak voor we de Alpe bereiken uit op een T-splitsing. Rechtsaf is het dan nog slechts een kort stukje voor de Tiefenseealpe in zicht komt.

Afdalen tot aan de Almhütte hoeven we niet, want het pad komt uit op een brede Forstweg die we rechtsaf omhoog gaan lopen, bij de boerderij vandaan.

eindelijk bereiken we de Tiefenseealpe en slaan er rechtsaf

Een klim van slechts 100 hoogtemeters tot aan de Tiefenseesattel, maar in de brandende zon en met de hoogtemeters die we al hebben gehad nog in de benen, valt deze helling ons allemaal zwaar. We zijn dan ook blij als we boven op de Sattel staan.

maar net 100 hoogtemeters, maar de klim valt ons zwaar

via het sintelpad is het een uur lopen naar de Muttersbergbahn Op de Tiefenseesattel slaan we rechtsaf om daar de brede sintelweg omlaag te gaan volgen.

Deze weg loopt helemaal door tot aan Muttersberg en het bergstation Madeisaköpfle. Het is dan nog een uur lopen tot aan de kabelbaan.

Soms zitten er lange haarspeldbochten in de weg die we af kunnen korten via smallere bergpaadjes.

Al na een kort stukje afdalen komen we bij de eerste 'afkorting' links van de weg. Een smal paadje van rotsblokken loopt er omlaag om even later weer op de brede weg aan te sluiten.

De weg kan er nagenoeg recht worden overgestoken waarna de tweede afkorting volgt. Deze keer een veel langere afdaling over soms flinke rotsblokken, voor we nogmaals bij de hoofdweg aankomen.

Als we ook hier voor het smalle paadje omlaag zouden kiezen, kunnen we later rechtsaf richting Muttersberg, maar dit pad verloopt veel lager zodat we ook weer omhoog zouden moeten klimmen.

soms zijn er nog mooie vergezichten, maar dit verbleekt bij wat we vandaag al eerder hebben gezien

we ploffen neer op het enorm grote terras voor een welverdient drankje We kiezen er hier toch maar voor om de brede sintelweg te blijven volgen. De steentjes waaruit het pad bestaat zijn niet erg vriendelijk voor hondenpoten, maar het schiet wel lekker op. Om beurten dragen we Reni een stukje op de schouder om haar pootjes wat te ontzien op de scherpe steentjes.

Het pad biedt wel veel afwisseling. Soms lopen we stukken door het bos, dan zijn er weer gedeelten met prachtige uitzichten. Maar na de vergezichten die we vandaag al hebben gehad, voelt dit toch aan als het saaiste gedeelte van deze rondwandeling.

Gelukkig zien we dan de Sattel tussen de Madeisakopf en Hoher Frassen weer opdoemen, de Sattel waar we vanmorgen zijn overgestoken om aan de klim naar de top te beginnen.

Daar linksaf en nog de laatste 50 hoogtemeters afleggen, dan zijn we weer bij het bergstation en laten we ons vermoeid zakken op het gigantisch grote terras van Bergstation Madeisaköpfle. Nog mooi op tijd om een drankje te nuttigen en een van de laatste cabines omlaag naar Bludenz te kunnen halen.